Reflectieblogs

Banaan

Ik zat met mijn partner na een pittige afdaling in het Lake district even te pauzeren toen we werden ingehaald door een Australisch koppel. We waren ze al eerder tegengekomen en ze stopten voor een praatje. Pittig he? Even uitpuffen? Chocoladereep? vroeg de man. Nee, een banaan, antwoordde ik argeloos. Ik zag de vrouw wat zenuwachtig aan de arm van haar man trekken, kom we gaan weer. Maar hij ging er eens goed voor staan. Weet je wel dat daar vijf klontjes suiker in zitten? vroeg hij. En toen ging hij los. Over hoe hij diabetes had gehad, suiker een sluipmoordenaar is, óók als je sportief bent, etcetera. Er was geen speld tussen te krijgen. Letterlijk niet, want wat hij vertelde was niet onwaar. En figuurlijk niet, want ongeacht onze signalen dat het wel duidelijk was, ging hij maar door. Mijn partner kon er om lachen, maar mij irriteerde het mateloos.

Opdringen

Het hield me bezig: waaróm irriteerde het me zo? Dat zei iets over mij, dat was duidelijk. Het deed me denken aan de keren dat mij werd verteld dat ik iets moest veranderen, maar er geen dialoog mogelijk was. Hoe relevant de boodschap voor de ander ook was, het feit dat ik niets had in te brengen, maakte dat ik deze niet wilde aannemen. Het eindeloos herhalen van je verhaal is dan ook niet de beste manier om je mensen tot ander gedrag aan te zetten. Harder praten of ‘zo is het nu eenmaal besloten’ toevoegen ook niet, trouwens. Uitleggen kan helpen, maar als de wederkerigheid ontbreekt, wordt je al snel belerend. En dat roept weerstand op, net als het verhaal over de banaan bij mij irritatie opriep, omdat het me opgedrongen werd.

Weerstand

En toch gebeurt het overal: we willen iets veranderen en wat we dan vooral doen is ‘communiceren’. Daar heb ik niets op tegen, maar wel als dat inhoudt dat we dezelfde boodschap eenzijdig uitzenden. Als er geen dialoog volgt, geen echt gesprek over het waarom ervan en de consequenties, is de kans groot dat je weerstand oproept, verzet. Maar ik geloof niet dat dit onvermijdelijk is, dat het er ‘gewoon bij hoort’. Want als je mensen aan de basis een stem geeft in het besluitvormingsproces, zul je ten eerste een wijzer, rijker besluit nemen. En ten tweede zal de minderheid die niet vóór stemt, maar wel de kans krijgt het minderheidsstandpunt in te brengen, beter kunnen leven met het uiteindelijke besluit. Je hoeft niet direct visioenen te hebben van urenlange, uitputtende besprekingen. Deep Democracy biedt een krachtige en hanteerbare methode voor inclusieve besluitvorming.

En jij?

Herken je dat, dat je niets opgedrongen wilt krijgen? Dat je inspraak wilt, of liever nog: wilt mee besluiten? En hoe doe jij dat zelf als leidinggevende? Wil jij je medewerkers ook graag meer stem geven in het besluitvormingsproces en rijkere besluiten nemen? Dat kun jij ook, met behulp van vier heldere stappen. Het zal even wennen zijn en in het begin wellicht meer tijd kosten. Maar de winst van inclusieve, gedragen besluiten zal zich uitbetalen als je medewerkers de boodschap nu niet alleen horen, maar óók omarmen!